O le fa'amatalaga lenei o le saunoaga a le Sui Fofoga Fetalai mo le Failautusi Aoao o Farhan Al-Haq i le aoauli.
Talofa lava i tagata uma, manuia le aoauli. O la tatou malo faaaloalogia i le aso o Ulrika Richardson, o le UN Humanitarian Coordinator i Haiti. O le a auai faatasi ma i tatou i luga o le initaneti mai Port-au-Prince e tuuina mai se faamatalaga fou i le talosaga faanatinati. Tou te manatua na matou faasilasila atu ananafi lenei valaau.
Ua toe foʻi atu le Failautusi Aoao i Sharm El Sheikh mo le sauniga lona luasefulu fitu o le Konafesi a Vaega (COP27), lea o le a faaiʻuina i le faaiuga o lenei vaiaso. I le amataga i Bali, Initonesia, na ia saunoa ai i le sauniga o le suiga faatekinolosi numera o le fonotaga a le G20. Faatasi ai ma faiga faavae saʻo, na ia saunoa ai, e mafai e tekinolosi faatekinolosi numera ona avea ma malosiaga autu i tua atu o atinae gafataulimaina e le pei o se isi lava taimi muamua, aemaise lava mo atunuu sili ona matitiva. "O lenei mea e manaʻomia ai le tele o fesoʻotaʻiga ma le itiiti ifo o le vaeluaina o faatekinolosi numera. Tele atu alalaupapa i luga o le vaeluaga faatekinolosi numera ma itiiti ifo pa puipui. Sili atu le tutoatasi mo tagata masani; itiiti ifo le faasaunoa ma le sese o faamatalaga," o le saunoaga lea a le Failautusi Aoao, ma faaopoopo mai ai o tekinolosi faatekinolosi numera e aunoa ma se taitaiga ma pa puipui e tele foi le avanoa e faaleagaina ai, o le tala lea a le lipoti.
I le itu o le fonotaga maualuga, na feiloa’i eseese ai le Failautusi Aoao ma le Peresetene o le Malo o Tagata o Saina o Xi Jinping ma le Amepasa o Ukraine i Initonesia o Vasily Khamianin. Ua tu’uina atu ia te outou faitauga mai nei sauniga.
O le a outou vaʻaia foʻi na matou tuʻuina atu se faʻamatalaga i le po anapo lea na saunoa ai le Failautusi Aoao e faapea, o loo ia popole tele i lipoti o pa o roketi i le eleele o Polani. Na ia saunoa e matua taua lava le aloese mai le faateteleina o le taua i Ukraine.
E le gata i lea, ua ia i matou nisi faʻamatalaga mai Ukraine, ua taʻu mai e a matou paʻaga fesoasoani alofa ia i matou, ina ua maeʻa se galu o osofaʻiga a roketi, e le itiiti ifo ma le 16 mai le 24 itulagi o le atunuʻu ma le faitau miliona o tagata na leai se eletise, vai ma le vevela. O le faʻaleagaina o atinaʻe faʻalemalo na oʻo mai i se taimi taua na paʻu ifo ai le vevela i lalo ifo o le aisa, ma faʻatupuina ai le popolega i se faʻalavelave tele o fesoasoani alofa pe afai e le mafai e tagata ona faʻamafanafana o latou fale i le taumalulu faigata o Ukraine. O matou ma a matou paʻaga fesoasoani alofa o loʻo galulue i le ao ma le po e tuʻuina atu i tagata sapalai o le taumalulu, e aofia ai faiga faʻavevela mo nofoaga e nonofo ai i le taua.
Ou te fia mātauina fo‘i o le fonotaga a le Fono a le Puipuiga e uiga i Ukraine o le a faia i le asō i le 3 i le afiafi. O lo‘o fa‘amoemoeina o le a fa‘amatala e le Sui Failautusi Aoao mo Mataupu Fa‘apolokiki ma le Fausiaina o le Filemu, Rosemary DiCarlo, sui o le Fono.
O la matou paaga o Martha Poppy, o le Failautusi Aoao Fesoasoani mo Aferika, Matagaluega o Mataupu Faaupufai, Matagaluega o Mataupu Tau le Fausiaina o le Filemu ma le Matagaluega o Galuega Tau le Filemu, na ia faʻafeiloaʻi le G5 Sahel i le Fono a le Puipuiga i le taeao nei. Na ia saunoa o le tulaga o le saogalemu i le Sahel ua faʻaauau pea ona faʻaleagaina talu mai lana fonotaga mulimuli, ma faʻamamafaina ai aafiaga mo tagata lautele, aemaise lava fafine ma teineiti. Na toe taʻua e Ms. Poby e ui lava i luʻitau, o le Vaegaau Soofaatasi a le Big Five mo le Sahel o loʻo tumau pea o se vaega taua o le taʻitaʻiga faʻaitulagi i le faʻafetaiaʻia o luʻitau o le saogalemu i le Sahel. I le vaʻai atu i luma, na ia faʻaopoopo mai ai, o loʻo mafaufauina se manatu fou faʻatino o vaegaau soofaatasi. O lenei manatu fou o le a faʻatalanoaina ai le suiga o le tulaga o le saogalemu ma le agaalofa ma le alu ese o fitafita mai Mali, aʻo faʻaaloalogia galuega faʻalua e faia e atunuu tuaoi. Na ia toe taʻua la matou valaʻau mo le lagolago faifai pea a le Fono a le Puipuiga ma uunaia le lalolagi atoa e faʻaauau pea ona auai i se agaga o le tiutetauave faʻatasi ma le lotogatasi ma tagata o le itulagi.
Ua lapata’i mai le Fa’amaopoopo Fa’apitoa a Malo Aufaatasi mo Atina’e i le Sahel, Abdoulaye Mar Diye ma le Ofisa o Tagata Sulufa’i a Malo Aufaatasi (UNHCR) e fa’apea, a aunoa ma se fa’afaigaluegaina vave i le fa’aitiitia ma le fetu’una’i o suiga o le tau, o le a lamatia ai e atunu’u le tele o tausaga o fete’ena’iga fa’aauupegaina ma le fa’ate’aina o tagata mai isi nofoaga, lea e fa’ateteleina ona o le si’itia o le vevela, le lava o puna’oa ma le le lava o le saogalemu o mea’ai.
Afai e le taofia le faʻalavelave tau i le tau, o le a faʻateleina ai le lamatiaga o nuʻu o Sahel ona o lologa mataʻutia, lāmala ma galu vevela e mafai ona taofia ai tagata mai le mauaina o le vai, meaʻai ma mea e ola ai, ma faʻateteleina ai le lamatiaga o feeseeseaiga. O le a iu lava ina faʻamalosia ai le toʻatele o tagata e tuua o latou fale. O le lipoti atoa e maua i luga o le initaneti.
I le tulaga o le Democratic Republic of the Congo, ua faʻailoa mai e a matou paʻaga agaalofa ua tele atu tagata ua faʻateʻaina i le itumalo o Rutshuru ma Nyiragongo i North Kivu ona o le taua o loʻo faʻaauau pea i le va o le autau a Congo ma le vaega faʻaauupegaina a le M23. E tusa ai ma a matou paʻaga ma pulega, i totonu o aso e lua, Novema 12-13, e tusa ma le 13,000 tagata ua faʻateʻaina na lipotia mai i le itu i mātū o le laumua o le itumalo o Goma. E silia ma le 260,000 tagata ua faʻateʻaina talu mai le amataga o le sauāga ia Mati o lenei tausaga. E tusa ma le 128,000 tagata e nonofo i le itumalo o Nyiragongo lava ia, e toetoe lava 90 pasene o i latou e nonofo i le tusa ma le 60 nofoaga faʻatasi ma nofoaga e tolauapi ai tagata le tumau. Talu mai le toe amata o taua ia Oketopa 20, ua matou tuʻuina atu ma a matou paʻaga le fesoasoani i le 83,000 tagata, e aofia ai meaʻai, vai ma isi mea, faʻapea foʻi ma auaunaga tau soifua maloloina ma le puipuiga. E silia ma le 326 tamaiti e leai ni o latou toalua ua togafitia e le aufaigaluega e puipuia tamaiti ma e toetoe lava 6,000 tamaiti e i lalo ifo o le lima tausaga ua suʻesuʻeina mo le le lava o meaʻai. Ua fuafua e a matou paʻaga e le itiiti ifo i le 630,000 tagata lautele o le a manaʻomia le fesoasoani ona o le taua. O la matou talosaga e $76.3 miliona e fesoasoani ai i le 241,000 oi latou ua 42% o loʻo faʻatupeina i le taimi nei.
Ua lipotia mai e a matou pa'aga tausi filemu i le Central African Republic, o lenei vaiaso, faatasi ai ma le lagolago a le United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission i le Central African Republic (MINUSCA), na fa'alauiloa ai e le Matagaluega o le Puipuiga ma le Toe Fausiaina o le 'Autau se iloiloga o le fuafuaga tau puipuiga e fesoasoani ai i le 'Autau a Aferika e fetu'una'i ma fo'ia mataupu tau puipuiga o aso nei. Na potopoto ta'ita'i o le 'autau filemu a le UN ma 'au a Aferika Tutotonu i lenei vaiaso i Birao, itumalo o Ouacaga, e fa'amalosia le galulue fa'atasi e fa'amalosia ai taumafaiga tau puipuiga, e aofia ai le fa'aauauina o patroliga fa'atasi i nofoaga mamao ma faiga lapata'i vave. I le taimi nei, ua faia e le 'autau filemu ni patroliga e tusa ma le 1,700 i le vaega o galuega i le vaiaso talu ai ona o lo'o tumau pea le filemu o le tulaga saogalemu ma ua i ai ni mea na tutupu fa'afuase'i, na fai mai ai le misiona. Ua faoa e le 'autau filemu a le UN le maketi lafumanu tele i le itu i saute o le atunu'u o se vaega o le Operation Zamba, lea ua fa'aauau mo le 46 aso ma ua fesoasoani e fa'aitiitia ai solitulafono ma faiga fa'amalosi e vaega fa'aauupegaina.
O se lipoti fou a le Misiona a Malo Aufaatasi i Sudan i Saute (UNMISS) o loʻo faʻaalia ai le 60% o le faʻaitiitia o faiga sauā faʻasaga i tagata lautele ma le 23% o le faʻaitiitia o tagata lautele na maliliu i le kuata lona tolu o le 2022 pe a faʻatusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi i le tausaga talu ai. O lenei faʻaitiitia e mafua ona o le maualalo o le aofaʻi o tagata lautele na maliliu i le itulagi tele o Ekueta. I Sudan i Saute, o loʻo faʻaauau pea ona puipuia e leoleo o le filemu a le UN ia nuʻu e ala i le faʻatuina o nofoaga puipuia i nofoaga vevela ua faʻailoa mai o feeseeseaiga. O loʻo faʻaauau pea ona lagolagoina e le Misiona le faʻagasologa o le filemu o loʻo faʻaauau pea i le atunuʻu atoa e ala i le auai i feutagaiga faʻapolokiki ma faʻalauaʻitele vave ma le faʻatino i le lotoifale, setete ma le atunuʻu. Na saunoa Nicholas Haysom, Sui Faapitoa o le Failautusi Aoao mo Sudan i Saute, ua faʻamalosiauina le misiona a le UN e le faʻaitiitia o faiga sauā o loʻo aʻafia ai tagata lautele i le kuata. E manaʻo o ia e vaʻai i se faʻaauau pea ona paʻu ifo. E tele atu faʻamatalaga i luga o le upega tafaʻilagi.
Na faaiʻuina e le Komesina Maualuga a le UN mo Aia Tatau a Tagata, Volker Türk, lana asiasiga aloaia i Sudan i le aso, o lana uluai asiasiga lea i le avea ai ma Komesina Maualuga. I se konafesi a le au tusitala, na ia valaau atu ai i vaega uma o loʻo aʻafia i le faiga faʻapolokiki e galulue i se taimi vave e mafai ai e toe faʻafoʻisia ai le pulega faʻalemalo i le atunuʻu. Na saunoa Mr. Türk o loʻo sauni Aia Tatau a Tagata a le UN e faʻaauau pea ona galulue faʻatasi ma vaega uma i Sudan e faʻamalosia ai le gafatia faʻale-atunuʻu e faʻalauiloa ma puipuia ai aia tatau a tagata ma faʻatumauina le pule a le tulafono, lagolago i le toe fuataʻiga o tulafono, mataʻituina ma lipotia le tulaga o aia tatau a tagata, ma lagolago le faʻamalosia o avanoa faʻalemalo ma faʻatemokalasi.
Ua i ai ni tala fiafia mai Aitiope. Mo le taimi muamua talu mai Iuni 2021, na taunuu ai le vaega o le Polokalama Taumafa a Malo Aufaatasi (WFP) i Mai-Tsebri, le itulagi o Tigray, i luga o le auala o Gonder. O le a tuʻuina atu fesoasoani taumafa e faʻaolaina ai ola i nuʻu o Mai-Tsebri i aso o lumanaʻi. O le vaega o le a aofia ai loli e 15 ma le 300 tone o meaʻai mo tagata o le aai. O loʻo auina atu e le Polokalama Taumafa a le Lalolagi loli i auala uma ma faʻamoemoe o le a faʻaauau pea ona toe faʻaauau galuega tetele i felauaiga i aso uma. O le uluaʻi gaioiga lea a le vaega o taʻavale talu mai le sainia o le maliega o le filemu. E le gata i lea, o le uluai vaalele faʻataʻitaʻi a le United Nations Humanitarian Air Service (UNHAS) e faʻatautaia e le Polokalama Taumafa a le Lalolagi na taunuu i Shire, i matu sisifo o Tigray, i le aso. E tele vaalele ua faʻatulagaina i nai aso o lumanaʻi e tuʻuina atu ai le lagolago faʻafuaseʻi ma faʻatulaga tagata faigaluega e manaʻomia mo le tali atu. Ua faʻamamafa e le WFP le manaʻomia mo le vaega atoa o tagata agaalofa ona toe amata nei vaalele pasese ma uta i Meckle ma Shire i se taimi vave e mafai ai ina ia mafai ai ona faʻasolosolo tagata faigaluega agaalofa i totonu ma fafo atu o le eria ma tuʻuina atu sapalai taua faʻafomaʻi ma meaʻai.
I le asō, na faʻalauiloa ai e le United Nations Population Fund (UNFPA) se talosaga e $113.7 miliona e faʻalautele ai auaunaga tau soifua maloloina ma le puipuiga o le fanautama mo fafine ma teineiti i le Horn of Africa. O le lāmala e leʻi tupu muamua i le itulagi ua tuua ai le silia ma le 36 miliona tagata e manaʻomia fesoasoani faʻafuaseʻi mo tagata, e aofia ai le 24.1 miliona i Etiopia, 7.8 miliona i Somalia ma le 4.4 miliona i Kenya, e tusa ai ma le UNFPA. O nuʻu uma o loʻo mafatia i le faʻalavelave, ae o le tele o taimi o loʻo totogiina e fafine ma teineiti se tau e le taliaina, o le lapataʻiga lea a le UNFPA. O le fia inu ma le fia ʻai ua faʻamalosia ai le silia ma le 1.7 miliona tagata e sosola ese mai o latou aiga e suʻe meaʻai, vai ma auaunaga faʻavae. O le toʻatele o tina e masani ona savavali mo aso poʻo vaiaso e sola ese ai mai le lāmala tele. E tusa ai ma le UNFPA, o le mauaina o auaunaga tau soifua maloloina faʻavae e pei o le fuafuaina o aiga ma le soifua maloloina o tina ua matua aʻafia i le itulagi, faʻatasi ai ma ni taunuuga mataʻutia mo le silia ma le 892,000 fafine maʻitaga o le a fananau i le isi tolu masina.
O le asō o le Aso Faavaomalo mo le Onosai. I le 1996, na taliaina ai e le Fono Aoao se iugafono e faalauiloa ai Aso Faavaomalo, lea, aemaise lava, e faatatau i le faalauiloaina o le femalamalamaai i le va o aganuu ma tagata, ma le va o failauga ma le aufaasālalau.
O a'u malo faaaloalogia taeao o le Sui Peresetene o le UN-Suavai o Johannes Kallmann ma Ann Thomas, o le Ulu o le Matagaluega o le Tumama ma le Soifua Maloloina, Vai ma le Tumama, Vaega o le Polokalame a le UNICEF. O le a la i ai iinei e faamatala atu ia te outou a o lei oo i le Aso o Faleuila o le Lalolagi ia Novema 19.
Fesili: Farhan, faafetai. Muamua, pe na talanoaina e le Failautusi Aoao le solia o aia tatau a tagata i le itulagi o Xinjiang i Saina ma Peresitene Xi Jinping? La’u fesili lona lua: ina ua fesili atu Eddie ia te oe ananafi e uiga i le vavae ese o ulu o teineiti laiti e toalua i le nofoaga o tagata o Al-Hol i Suria, na e fai mai e tatau ona faasalaina ma suesueina. O ai na e valaau i ai e suesue? Faafetai.
Sui Fofoga Fetalai: Ia, i le tulaga muamua, e tatau i pulega o loʻo nafa ma le nofoaga o Al-Khol ona faia lenei mea, ma o le a tatou vaʻai po o le a se mea latou te faia. E tusa ai ma le fonotaga a le Failautusi Aoao, ou te manaʻo lava ia e te tilotilo i le faʻamaumauga o le fonotaga, lea ua matou lolomiina atoa. Ioe, i le mataupu o aia tatau a tagata, o le a e vaʻaia le Failautusi Aoao o taʻua soo lenei mea i ana fonotaga ma ofisa eseese o le Malo o Tagata o Saina.
S: Ua lelei, ua ou fa’amanino atu nei. E leai se soliga o aia tatau a tagata na ta’ua i le faitauga. O lo’u fia iloa pe na te manatu e le mana’omia ona talanoaina lenei mataupu ma le Peresetene o Saina?
Sui Fofoga Fetalai: O loʻo matou talanoaina aia tatau a tagata soifua i tulaga eseese, e aofia ai ma le tulaga o le Failautusi Aoao. E leai saʻu mea e faaopoopo i lenei faitauga. Edie?
Tusitala: Ou te fia fa’amamafa teisi lenei mea, auā o lo’o ou fesili atu fo’i i lenei mea. O se mea mata’utia lea na misia mai se faitauga umi… o le fonotaga a le Failautusi Aoao ma le Taitaifono Saina.
Sui Fofoga Fetalai: E mafai ona e mautinoa o aia tatau a tagata soifua o se tasi lea o mataupu na laga e le Failautusi Aoao, ma sa ia faia, e aofia ai ma taitai Saina. I le taimi lava e tasi, o le faitauina o nusipepa e le gata o se auala e logoina ai tusitala, ae o se meafaigaluega taua foi o faiga fa’ava-o-malo, e leai sa’u tala e fai e uiga i le faitauina o nusipepa.
F: O le fesili lona lua. Pe na faia se fesootaiga a le Failautusi Aoao ma le Peresetene o Amerika o Joe Biden i le taimi o le G20?
Sui Failautusi o le Au Tusitala: E leai sa'u fa'amatalaga e ta'u atu ia te oe. E foliga mai, sa i ai i la'ua i le fonotaga e tasi. Ou te talitonu o lo'o i ai se avanoa e fesoota'i ai, ae e leai sa'u fa'amatalaga e fa'asoa atu ia te oe. Ioe. Ioe, Natalya?
F: Faafetai. Talofa. O la'u fesili e uiga i le — e uiga i le osofa'iga a le missile po'o le puipuiga o le ea na tupu ananafi i Polani. E le o manino, ae o nisi o ia mea… o nisi e fai mai e sau mai Rusia, o nisi e fai mai o se faiga puipuiga o le ea a Ukraine o lo'o taumafai e fa'aleaogaina missiles a Rusia. O la'u fesili: pe na faia ea e le Failautusi Aoao se fa'amatalaga e uiga i lenei mea?
Sui Fofoga Fetalai: Na matou faʻasalalauina se faʻamatalaga i lenei mea ananafi. Ou te manatu na ou taʻua lenei mea i le amataga o lenei faʻamatalaga puʻupuʻu. Ou te manaʻo lava ia e toe faʻasino i mea na matou fai atu ai iina. Matou te le iloa po o le a le mafuaʻaga o lenei mea, ae e taua mo i matou e tusa lava po o le a le mea e tupu, aua neʻi faʻateteleina le feeseeseaiga.
Fesili: Ofisa o tala fou a le setete o Ukraine, Ukrinform. Ua lipotia mai ina ua maeʻa ona faasaʻolotoina Kherson, na maua ai se isi potu faʻasauā a Rusia. Na faʻasauā e le au osofaʻi tagata Ukraine. E tatau faapefea ona tali atu le Failautusi Aoao o Malo Aufaatasi i lenei mea?
Sui Fofoga Fetalai: Ia, matou te fia vaʻai i faʻamatalaga uma e uiga i soliga o aia tatau a tagata. E pei ona outou silafia, o la matou lava Misiona e Mataʻituina ai Aia Tatau a Tagata i Ukraine ma lona taʻitaʻi o Matilda Bogner e tuʻuina atu faʻamatalaga e uiga i soliga eseese o aia tatau a tagata. O le a matou faʻaauau pea ona mataʻituina ma aoina faʻamatalaga e uiga i lenei mea, ae e tatau ona matou tali atu mo soliga uma o aia tatau a tagata na tutupu i le taimi o lenei feeseeseaiga. Celia?
FESILI: Farhan, e pei ona e silafia, ua filifili Côte d'Ivoire e faasolosolo malie ona aveese ana 'autau mai le MINUSMA [UN MINUSMA]. E te iloa le mea e tupu i fitafita Ivorian ua faafalepuipuiina? I lo'u manatu, ua 46 pe 47 nei i latou. o le a le mea o le a tupu ia i latou
Sui Fofoga Fetalai: Matou te faaauau pea ona valaau ma galulue mo le faasaolotoina o nei tagata Ivori. I le taimi lava e tasi, ioe, o loo matou fegalegaleai foi ma Côte d'Ivoire e uiga i lona auai i le MINUSMA, ma matou te faafetai i Côte d'Ivoire mo lana auaunaga ma le lagolago faifai pea mo galuega tau le filemu a le UN. Ae ioe, o le a matou faaauau pea ona galulue i isi mataupu, e aofia ai ma pulega a Mali.
S: E tasi la'u fesili e uiga i lenei mea. Sa mafai e fitafita Ivorian ona faia ni taamilosaga e iva e aunoa ma le mulimuli i ni faiga patino, o lona uiga o le a i ai se feeseeseaiga ma Malo Aufaatasi ma le misiona. E te iloa?
Sui Fofoga Fetalai: Ua matou iloa le lagolago mai tagata o Côte d'Ivoire. E leai sa'u tala e fai atu e uiga i lenei tulaga aua o lo'o matou taula'i atu i le fa'asa'olotoina o ē ua taofia. Abdelhamid, ona mafai lea ona e fa'aauau.
Tusitala: Faafetai, Farhan. Muamua se faʻamatalaga, ona sosoo ai lea ma se fesili. Faʻamatalaga, ananafi sa ou faʻatali mo oe e tuʻuina mai ia te aʻu le avanoa e fai ai se fesili i luga ole laiga, ae e te leʻi faia. O lea la…
Tusitala: Na tupu lenei mea i ni nai taimi. O lea la ua na o lo’u fia fai atu afai e te — pe a uma le taamilosaga muamua o fesili, afai e te alu i luga ole initaneti nai lo le fa’atali o matou, o le a galo i matou i se tasi.
Sui Failautusi o le Au Tusitala: Lelei. Ou te fautuaina i latou uma e auai i luga o le initaneti, aua ne’i galo e tusi i le talanoaga “i tagata uma e auai i le talanoaga”. O le a va’aia e se tasi o a’u pa’aga ma fa’amoemoe e tu’uina mai ia te a’u i le telefoni.
B: Lelei. Ma o la’u fesili la lenei, i le fa’aauauina o le fesili a Ibtisam ananafi e uiga i le toe tatalaina o le su’esu’ega i le fasiotiga o Shirin Abu Akle, pe e te taliaina la’asaga na faia e le FBI, pe o lona uiga ea e le talitonu le UN e iai se talitonuga o tagata Isaraelu i le su’esu’ega?
Sui Fofoga Fetalai: Leai, na matou toe ta’ua lava e mana’omia ona su’esu’eina lelei lenei mea, o lea matou te talisapaia ai taumafaiga uma e fa’agasolo ai le su’esu’ega. Ioe?
Fesili: O lea la, e ui lava i le mea moni o loo valaau atu pulega a Iran mo ni talanoaga ma ni faaleleiga ma le au tetee, ae o loo faaauau pea teteega talu mai le aso 16 o Setema, ae o loo i ai se aga e faaleagaina ai le au tetee o ni sui o malo mai fafo. O loo totogi e fili o Iran. I le taimi nei, na faatoa faaalia talu ai nei e toatolu isi tetee na faasalaina i le oti o se vaega o se faamasinoga o loo faaauau pea. E te manatu e mafai e le UN, aemaise lava le Failautusi Aoao, ona uunaia pulega a Iran e aua ne’i toe faaaogaina ni isi faiga faamalosi, ua uma ona… pe amataina, se faagasologa o le faaleleiga, aua le faaaogaina le malosi tele, ma aua le tuuina atu le tele o faasalaga oti?
Sui Fofoga Fetalai: Ioe, ua matou fa’aalia pea lava pea le popolega e uiga i le fa’aaogaina tele o le malosi e le ‘au puipuiga a Iran. Ua matou fa’aauau pea ona talanoa e uiga i le mana’omia ona fa’aaloalo i aia tatau i le fa’apotopotoga filemu ma le tete’ega filemu. Ioe, matou te tete’e i le fa’atinoina o le fa’asalaga oti i so’o se tulaga ma fa’amoemoe o atunu’u uma, e aofia ai le Islamic Republic of Iran, o le a usita’ia le vala’au a le Fono Aoao mo se fa’atapula’aina o fa’asalaga. O lea la o le a matou faia pea lena mea. Ioe Deji?
Fesili: Talofa Farhan. Muamua, o se fa’aauauga lea o le fonotaga i le va o le Failautusi Aoao ma le Peresetene Xi Jinping. Pe na e… talanoa fo’i e uiga i le tulaga i Taiwan?
Sui Fofoga Fetalai: E leai sa’u tala e fai atu e uiga i le tulaga vagana ai le faasilasilaga na matou faia, e pei ona ou ta’u atu i au paaga. O se faitauga lautele tele lenei, ma sa ou manatu e taofi iina. I le mataupu a Taiwan, ua e iloa le tulaga o le UN, ma… e tusa ai ma le iugafono a le Fono Aoao a le UN na taliaina i le 1971.
B: Lelei. Lua… Ou te fia fesili atu mo ni faʻamatalaga fou se lua e uiga i mataupu tau agaalofa. Muamua, e uiga i le Black Sea Food Initiative, e iai ni faʻamatalaga fou pe leai?
Sui Fofoga Fetalai: Ua matou galulue malosi e faʻamautinoa o le a faʻalauteleina lenei gaioiga tulaga ese ma o le a matou manaʻomia ona vaʻai pe faʻapefea ona alualu i luma i aso o lumanaʻi.
Fesili: Lona lua, o loʻo faʻaauau pea le filemu ma Aitiope. O le a le tulaga o tagata soifua iina i le taimi nei?
FOFOGA FETALAI: Ioe, o a’u - o le mea moni, i le amataga o lenei fa’amatalaga pu’upu’u, sa ou talanoa lautele e uiga i lenei mea. Ae o le aotelega o lenei mea, ua matua fiafia lava le WFP e matauina mo le taimi muamua talu mai Iuni 2021, ua taunuu mai ai se vaega o fitafita a le WFP i Tigray. E le gata i lea, o le uluai va’alele fa’ata’ita’i a le United Nations Humanitarian Air Service ua taunuu mai i matū sisifo o Tigray i le aso. O lea la, o ni atina’e lelei ma lelei ia i le itu tau agaalofa. Ioe, Maggie, ona tatou agai atu lea ia Stefano, ona toe fo’i lea i le ta’amilosaga lona lua o fesili. O lea la, muamua Maggie.
Fesili: Faafetai Farhan. I le fuafuaga a Grains, o se fesili faapitoa lava, o le a iai se faamatalaga, o se faamatalaga aloaia, afai tatou te le faalogo i faasalalauga lautele o loo tetee i ai se atunuu po o se vaega, o le a faafouina ea? O lona uiga, pe na o… afai tatou te le faalogo i se mea i le aso 19 o Novema, o le a otometi lava ona tupu? E pei o le, malosi… motusia le filemu?
Sui Failautusi o le Au Tusitala: Ou te manatu o le a matou taʻuina atu lava se mea ia te oe. O le a e iloa pe a e vaai i ai.
B: Lelei. Ma le isi fesili a a’u: i le faitauga a [Sergei] Lavrov, ua na’o le Grain Initiative ua ta’ua. Ta’u mai ia te a’u, o le a le umi na faia ai le fonotaga i le va o le Failautusi Aoao ma Mr. Lavrov? Mo se fa’ata’ita’iga, na la talanoa e uiga i le Zaporizhzhya, pe tatau ona fa’aumatia le militeri, pe iai se fesuia’iga o pagota, fesoasoani alofa, ma isi mea fa’apena? O lona uiga e tele isi mea e talanoa i ai. O lea la, na ia ta’ua lava mea’ai o le saito.
Taimi na lafoina ai: 18 Nov-2022